by @

8/11/2019

Alec Soth: học hỏi từ những thất bại Chia sẻshare post saigon life photo

 Soth nói về sự hồi tiếc, những lần bỏ ngang dự án, và quá trình học hỏi từ những sai lầm mắc phải.

THÔNG TIN KHÓA HỌC
Khóa học trực tuyến theo yêu cầu thứ hai của Magnum Learn – Alec Soth: Photographic Storytelling, Cung cấp cái nhìn sâu sắc và độc đáo về thực tiễn và quy trình làm việc của Soth trong hơn 5 giờ đồng hồ, thông qua nội dung của video độc quyền với các cuộc phỏng vấn chuyên sâu, ghi hình tại chỗ, quá trình thực tế và sâu sắc thể hiện trong cuốn sách ảnh nổi tiếng nhất của ông. Và đặc biệt là việc thừa nhận và khắc phục những lỗi lầm, sai sót, thất vọng, sự thất bại chắc chắn xảy ra trên con đường sự nghiệp của bất kì nhiếp ảnh gia nào. Soth chia sẻ với Schuman những ví dụ cụ thể về lỗi kĩ thuật, cũng như là phản ánh những khó khăn trong việc đưa ra quyết định bỏ ngang dự án, tầm quan trong của việc hòa giải với chính bản thân về những lỗi lầm không thể tránh khỏi, và những lỗi bức ảnh bị nhòe mờ có thể mang lại thú vị cho công việc.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về khóa học mới của Magnum Learn, tại đây. 
USA. New Orleans, Louisiana. 2000. Adelyn, Ash Wednesday.

Adelyn, Ash Wednesday. New Orleans, Louisiana. USA. 2000.

 

Aaron Schuman: Tôi muốn trao đổi với bạn về quá trình học hỏi nói chung, và cụ thể hơn là xoay quanh vấn đề vượt qua “sự thất bại” trong quá trình chụp ảnh. Thường thì sẽ có một sự hiểu lầm rằng: “các nhiếp ảnh gia vĩ đại” có một số “ma thuật” liên quan đến việc chụp ảnh. Nhưng, bất cứ ai nghiêm túc theo đuổi nhiếp ảnh đều biết, đó là việc đòi hỏi người thực hành mắc lỗi, thử và sai, và học hỏi từ những thất bại nhỏ, đôi khi là từ những thất bại kinh khủng hơn, khi theo đuổi nó. Làm thế nào mà bạn vượt qua được “sự thất bại” khi bắt đầu công việc mới, và bạn đã học được  cách tận dụng những tai nạn và sai lầm đó khi chúng là điều không thể tránh khỏi?

Để bắt đầu, tôi nghĩ rằng sai lầm lớn nhất và rõ ràng nhất mà nhiều nhiếp ảnh gia đôi khi mắc phải trong lúc họ cảm thấy đó là một bức ảnh tiềm năng là – vì sợ hãi, không chắc chắn, tự bản thân nghi ngờ hoặc nói cách khác – không chụp ảnh ngay tại thời điểm đó; có một lúc do dự và rồi cơ hội biến mất mãi mãi. Bạn có bao giờ thấy mình ở trong những tình huống này, và nếu có, bạn đã học cách thỏa hiệp với chúng như thế nào?

Alec Soth: Điều tốt lành khi thảo luận với bạn về những vấn đề này ở thời điểm hiện tại. Tôi vừa mới trở về từ chuyến road-trip chụp ảnh dài 3 tuần, vì vậy có nhiều điều mà bạn đang diễn tả ở đây, nó nằm ngay trong tâm trí tôi và  khi chúng ta trao đổi về nó, nó là một quá trình. Tôi cũng đang đi cùng với một nhiếp ảnh gia 23 tuổi, thật thú vị khi nghĩ về vấn đề này qua cái nhìn của nhiếp ảnh gia ấy.

Ví dụ như, ở một thời điểm trong chuyến đi, tôi đến một nơi dường như sẽ ẩn chứa những bức ảnh có tiềm năng. Sau đó, có một người phụ nữ đi xe đạp từ đâu xuất hiện, cô ấy thật sự thú vị. Nhưng tất nhiên, vì cô ấy đang di chuyển nhanh nên tôi cũng phải có một sự tính toán nhanh – đây có phải là người tôi muốn dừng lại để nói chuyện? Tôi sẽ giới thiệu mình như thế nào? Và cô ấy sẽ phản ứng như thế nào?. Đầu óc của tôi gần giống như một chiếc máy tính – nó phải cân nhắc tới những ưu và nhược điểm khi chặn ngang người này, và hình dung trước những vấn đề có thể xảy ra đối với bản thân mình; liệu tất cả các rắc rối thực sự mang lại giá trị hay không?

Dù sao thì trong hoàn cảnh đó, tôi chỉ chú ý việc mình đã  đưa ra sự tính toán nhanh nhạy hay không. BOOM- tôi nhảy ra khỏi xe, và gần như ngay lập tức tôi ở trong trạng thái châm ngòi cho mọi thứ xảy ra. Tôi nghĩ, trợ lí của tôi đã bị sốc bởi việc tôi dừng xe bên vệ đường và làm mọi thứ  xảy ra nhanh như thế nào.

Vì vậy, từ kinh nghiệm tôi chắc chắn đã học được một điều gì đó. Bởi vì tất nhiên, tôi đã trải qua kịch bản ấy hàng ngàn lần trong quá khứ – những nơi tôi đã từng thấy điều gì thú vị nhưng vẫn lái xe đi, và sau khi đi qua 5 khu nhà tôi đã nghĩ “tôi nên dừng lại”. Tôi quay lại nhưng chắc chắn là không bao giờ tìm thấy một người hoặc một tình huống tương tự như lần đầu tôi bắt gặp.

Hơn thế nữa, đối với tôi, một phần quan trọng trong sự tính toán này là xác định mỗi bức ảnh mình tạo ra có kết nối được với một dự án cá nhân lớn hơn hay không; nó chỉ là một bức ảnh thú vị hay bằng một cách nào đó nó liên kết được  với những thứ khác mà tôi đang làm? Tất nhiên, sẽ mất rất nhiều thời gian chỉ để suy nghĩ về ý nghĩa của những điều này, vì vậy bạn cũng phải học cách lắng nghe trực giác (sự nhạy cảm) của mình một cách cẩn thận.

 

USA. Los Angeles, California. 2008. Priscilla.

“Tôi đang ở công viên Griffifth, Los Angles để tìm kiếm vị trí của hang động đã nổi tiếng từ chương trình truyền hình Batman những năm 1960. Tôi đã vội vàng vì đó là thời điểm cuối ngày và ánh sáng thì dần tắt đi. Nhưng khi cô gái này xuất hiện bất ngờ, tôi không thể cưỡng lại việc chụp ảnh cô ấy. Sau này, bức ảnh đã được sử dụng trong ấn phẩm The Last Day of W”. Priscilla. Los Angeles. Ca, USA. 2008. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

“Tôi đã trải qua kịch bản ấy hàng ngàn lần trong quá khứ – những nơi tôi đã tìm thấy điều gì thú vị nhưng vẫn lái xe đi, và sau khi đi qua 5 khu nhà tôi  nghĩ “mình nên dừng lại””

 

3

“Tôi đang thực hiện một dự án cho tạp chí về những người chơi trò chơi chiến tranh. Tôi đang chụp ảnh bằng máy định dạng nhỏ, nhưng lúc gặp anh chàng này đang làm bánh sandwhich, tôi nhận ra đây là khoảnh khắc xứng đáng để bỏ thời gian và tiền bạc, để ghi lại bằng máy ảnh khổ lớn. Josh Vance (aka Crash) với bơ đậu phộng và thạch . Joelton, Tennessee. USA. 2004. © Alec Soth | Magnum Photos

 

CANADA. 2005. Rebecca.

“Tôi thường cố gắng tránh việc chụp ảnh ở những trạm xe buýt. Thường thì quá nhiều xe buýt cứ đến trước khi tôi có thể chụp được một bức ảnh. Nhưng tôi hài lòng về sự nỗ lực khi tạo ra bức ảnh này trong dự án NIAGARA”. Rebecca. Canada. 2015. © Alec Soth | Magnum Photos

 

Bây giờ, bạn đã lắng nghe trực giác của mình tốt hơn trước đây chứ?

Chắc chắn rồi. Khi là một nhiếp ảnh gia, bản năng của bạn lúc nào cũng bị bỏ qua, thường  thì bạn sẽ dừng lại khi nhìn thấy điều gì trông giống như  một bức ảnh mà bạn đã từng thấy trước đấy. Việc đấy có những kinh nghiệm thực sự hữu ích – đôi khi bạn nhận ra, “ ồ không, tôi chỉ đang làm nó bởi vì nó giống như  Winogrand” hoặc bất cứ ai khác. Nhưng sau đó, đôi khi trực giác mách bảo bạn dù thế nào cũng phải lờ nó đi; bạn không biết chính xác khoảnh khắc đó kết nối với những gì bạn đang làm như thế nào, nhưng bạn lại có cảm giác rằng, nhìn chung một vài thứ ở đây sẽ kết nối được với những thứ bạn sẽ làm sau đó.

Bây giờ khi tôi bỏ lỡ điều gì, hoặc thậm chí khi tôi chụp một bức ảnh và nó không được như mong muốn, đơn giả là tôi sẽ bỏ qua nó thôi. Giống như  người đánh cá đứng trước một con suối – con cá vẫn cứ tiếp tục bơi, và bạn không thể nào bắt hết tất cả chúng; điều đó không đáng để bạn phải thất vọng về bản thân mình.

 

Vì vậy, bạn không còn thất vọng nhiều về bản thân mình nữa?

Vâng, trong chuyến đi vừa rồi có một tình huống tôi trách mình. Tôi chỉ chụp đúng một bức hình, và chuẩn bị đi ăn trưa, nhưng trên đường đi tôi đã thấy tình huống này liên quan đến một nhóm người bước ra từ một trường kinh thánh, và một cái cây…

Vì vậy khi tôi thấy khung cảnh tuyệt vời này, tôi chỉ chụp ảnh và nghĩ nhiều về cái cây. Tôi đã tính toán – “Tôi đói, đây là giờ ăn trưa, nhưng dù thế nào nữa tôi sẽ nhảy ra khỏi xe” – và bắt đầu trò chuyện với họ, chuẩn bị máy ảnh, nghĩ về việc làm sao để cái cây này kết nối với những cái cây mà tôi đã chụp trước đó. Tôi bắt đầu chụp vài bức ảnh, và tiếp tục tạo ra những tình huống khác nhau, bằng một vài cách, làm sao cùng một lúc tiếp cận con người và cái cây. Nhưng sự tính toán đó không thực sự hiểu quả. Có một câu bé đang cầm chồng tài liệu Kito giáo và tôi cũng cố gắng chụp lại khoảnh khắc đó.

Dù sao đi nữa, cuối cùng thì tôi đã dừng chụp ảnh, nhưng ngay khi tôi rời đi, tôi nhận ra rằng bức ảnh mà tôi đang tìm kiếm, thực sự không phải là bức ảnh về con người; mà là bức ảnh liên quan đến tài liệu Kito giáo và cái cây. Lúc đó, tôi trách mình rất nhiều; thực tế là tôi không nhận ra tôi có thể chụp một bức ảnh  đơn giản – nó ở ngay đây, tôi đã được sự cho phép, cơ hội, mọi thứ điều hoàn hảo để tôi có được thứ mình muốn, nhưng tại thời điểm đó tôi lại không thể tạo ra sự kết nối.

Tôi đã tự trách bản thân mình về điều đó, trong những ngày này.

 

7

Ảnh Polaroid, chụp trong khóa học Magnum Learn của Soth, tại hội chợ. © Alec Soth | Magnum Photos.

8

Ảnh Polaroid, chụp trong khóa học Magnum Learn của Soth, tại hội chợ. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

“Tất cả những điều bạn làm và nhìn thấy, tất cả những lỗi lầm mà bạn mắc phải. Chúng đều có sức sống mãnh liệt”

 

Một điều “thất bại” trong nhiếp ảnh, kể cả khi bạn đã chụp được một bức ảnh đẹp, là lỗi kĩ thuật – ánh sáng, lấy nét, bố cục hoặc bất cứ thứ gì không kiểm soát được – nhưng bạn chỉ để ý tới nó sau việc bạn đã cảm nhận được gì trong thực tế. Điều này vẫn xảy ra với bạn chứ?

Nó luôn luôn xảy ra và bây giờ vẫn tiếp tục xảy ra. Điều ấy khiến tôi bực bội.

Có một cách tôi cố gắng chống lại nó là làm nhiều hơn những gì tôi cần phải làm. Có một câu nói mà nhiều nhiếp ảnh gia hay sử dụng: “Tôi có thể làm thêm một lần nào nữa không?” – câu nói này thực sự che giấu lỗi sai của bạn trên một ma trận kĩ thuật; thay đổi bố cực từng chút một, hoặc làm bất cứ điều gì. Đối với trường hợp của riêng tôi, các cuộc đấu tranh về mặt kĩ thuật thường xoay quanh vấn đề lấy nét. Vì vậy, khi có cơ hội làm thêm lần nữa, tôi thường cải thiện nó bằng cách làm chậm lại, hoặc sử dụng độ sâu trường ảnh khác. Bố cục đôi khi cũng là một vấn đề – tôi nhìn qua máy ảnh và cảm thấy có điều gì không hợp lý, vì vậy tôi tiếp tục thử những  thay đổi khác. Sau khi cuộn phim lại, thường thì tôi cũng không hình dung được bức ảnh sẽ trông như thế nào.

Tất nhiên, một giải pháp tuyệt vời cho tất cả những điều này là chụp ảnh bằng máy kĩ thuật số, và sau đó bạn có thể kiểm tra nét và bố cục ngay tại chỗ. Nhưng lại nảy sinh ra vấn đề “quá kĩ thuật”. Bạn quá tập trung vào kĩ thuật mà lại quên mất việc tương tác với những nhân vật của mình. Việc đó có thể giúp bạn chụp được một bức ảnh hoàn hảo về mặt kĩ thuật, nhưng lại không có nhiều ý nghĩa. Có thể nói rằng, tại nhiều thời điểm trong sự nghiệp, tôi bị quyến rũ bởi nhiếp ảnh kĩ thuật số và khả năng giải quyết các vấn đề của nó. Thi thoảng, tôi vẫn sử dụng máy ảnh số và cảm thấy thoải mái vì điều này. Đặc biệt, khi tôi chụp ảnh vì công việc thay vì chỉ là làm dự án cá nhân của mình.

 

POLAND. Warsaw. 2018. Monika.

“Lỗi thông thường mà tôi hay mắc phải khi chụp ảnh phim là vô tình những bức ảnh đó là ảnh chồng phim. Tôi chụp bức ảnh ngày vào năm ngoái ở Warsaw. Và tôi hài lòng với kết quả”. Monika. Warsaw. Poland. 2018. © Alec Soth | Magnum Photos

 

“Đôi khi, sự không hoàn hỏa thậm chí còn tạo ra một kết quả tốt hơn – đó là một trong những lý do tại sao tôi vẫn thích chụp ảnh phim”

 

 

USA. Fountain City, Wisconsin. 2002. Cemetery.

“Bức ảnh này mắc lỗi kĩ thuật do hậu quả của việc phơi sáng quá lâu. Bạn có thể nhìn thấy từ tấm bạt của trạm xăng bị gió thổi, có một chút không rõ nét ở đây. Phía bên trái của bức ảnh, bạn có thể thấy một bóng mờ của chiếc xe chạy ngang qua trong suốt quá trình phơi sáng. Tuy nhiên, đây là một trong những bức ảnh yêu thích của tôi từ dự án “Sleeping in Mississippi”. Nghĩa trang. Đài phun nước  thành phố, Wisconsin. USA. 2002. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Có trường hợp nào bạn đã gặp phải, khi lỗi kĩ thuật mang tới những điều tuyệt vời hơn ý định ban đầu không? 

Nhiều lắm. Đôi khi, sự không hoàn hảo còn tạo ra một kết quả thậm chí còn tốt hơn – đó là một trong những lý do tại sao tôi vẫn thích chụp ảnh phim.

Liên quan tới lỗi về mặt kĩ thuật; mới ngày hôm qua, tôi và con trai đã chơi một trận bóng chày. Tôi nghĩ rất nhiều về mức trung bình của cú đánh. 400 – tỷ lệ thành công là 40 phần trăm – được cho là tuyệt vời trong hoàn cảnh đó. Khi bạn chiến đấu trong một trận bóng chày, có nhiều “thất bại” xảy ra, dẫn đến những lỗi nhỏ về mặt kĩ thuât. Bạn đang nghiêng người quá nhiều, có một chút sai sót trong cú swing của bạn, thời gian trận đấu đã hết… Tôi nghĩ, nếu bạn nhìn vào phần trăm trong nhiếp ảnh, tỉ lệ thành công có thể rất thấp. Thời điểm bạn đang làm mọi thứ đúng kĩ thuật, bạn có chủ đề và tình huống hoàn hảo, tất cả các yếu tố như thời tiết, ánh sáng… đều thuận lợi – đó điều khá kì diệu. Một trong những bài học chính mà tôi được dạy thông qua những trải nghiệm của mình là một điều kiện hoàn hảo như thế thì đặc biệt hiếm có.

 

CANADA. 2004. Two towels.

“Khi tôi mở cửa phòng, ánh sáng mặt trời chiếu lên căn phòng rất đẹp. Tôi đã nhanh chóng chụp bức ảnh này trước khi trời tối”. Hai chiếc khăn tắm. Niagara. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

“Đó là thời điểm kì diệu, nếu  bạn làm mọi thứ đúng kĩ thuật, bạn có chủ đề và tình huống hoàn hảo, tất cả các yếu tố như thời tiết, ánh sáng…đều thuận lợi”

 

 

USA. Baton Rouge, Louisiana. 2002. Patrick, Palm Sunday.

“Anh ấy đi bộ về nhà từ nhà thờ. Tất cả các yếu tố màu sắc của khung  cảnh được cảm nhận bên trong bức ảnh này. Patrick, Palm Sunday. Từ “Sleeping by the Mississippi. Baton Rouge, Louisiana. USA. 2002. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

USA. Kentfield, CA. 2017. Anna.

“Đây là bức ảnh yêu thích của tôi trong vòng 5 năm qua. Cách mà chủ thể và sự phản chiếu phối hợp với nhau, tạo ra cảm giác thú vị”. Anna. Kentfield, CA. USA. 2017. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Lần đầu tiên khi con trai tôi chơi bóng chày, nó sẽ tự trách mình mỗi lần không khi được điểm. Cậu bé muốn chạy ra khỏi sân và khóc. Nhưng sau đó, con trai tôi hiểu rằng mình không thể mong đợi lúc nào cũng ghi được điểm. Nếu mỗi lần bạn ra ngoài chụp ảnh, là mỗi lần bạn trách mình không có những bức ảnh tốt, điều đó sẽ trở thành một vấn đề nghiêm trọng.

Quan điểm ấy không cho thấy tôi là người không sợ thất bại – tôi cảm thấy nó mọi lúc. Hiếm khi nào khi chụp ảnh mà tôi lại thấy hoàn toàn thỏa mãn với nó. Đó là một phần của công việc.

Bạn không thể lúc nào cũng chạy về nhà, di quanh các “quả bóng chày” và cảm thấy tuyệt vời về bản thân. Nếu điều đó xảy ra, thì thật tuyệt. Và tôi cho rằng, đó là lý do tại sao bạn nên tiếp tục cố gắng.

 

USA. Watertown, New York. 2012. Crazy Legs Saloon.

“Một anh chàng đứng cạnh tôi đang bắn bọt xà phòng vào những người vũ công. Tôi gần như đã cố gắng hết sức để bảo vệ máy ảnh của mình. Tôi đã không nhìn thấy những đôi giày phía dưới cùng của bức ảnh. Kích thước của nhãn dán trên những đôi giày thực tế là lớn hơn so với nhìn thấy trong bức ảnh”. Crazy Legs Saloon. Watertown. New York. USA. 2012. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Khi nào thì  bạn cảm thấy như đang muốn chạy ngay về nhà vì  nghĩ rằng mình đã chụp được một bức ảnh đẹp – nhưng sau đó một tuần hoặc hai tuần, hoặc thậm chí ít tháng sau đó, bạn nhận ra bức ảnh đã chụp thực tế là một “pha bóng phạm lỗi”; rằng nó không tuyệt  vời như bạn đã từng nghĩ? 

Yeah! Bạn đang đánh một cú đánh vào tôi ngay lúc này! [Cười]. Cuộn phim từ chuyến đi vừa qua đã được gởi tới lab ngày hôm nay, và tôi không thể thấy được những gì mình đã chụp trong vòng 5 ngày đó. Vì vậy, tôi đang ở thời điểm mà tôi nghĩ mình sẽ có những bức ảnh thật sự tuyệt vời, nhưng tôi vẫn lo lắng về chúng. Tôi biết một trong những số đó sẽ không tốt như những gì mình mong đợi. Tôi cũng hiểu thực tế rằng, trong một thời gian nhất định, sẽ có ít nhất một bức ảnh mà tôi tự nhủ rằng, nó thật tuyệt vời, cho đến khi cuối cùng tôi nhận ra là không phải. Thật sự, tất cả đều xuất phát từ sự kiên nhẫn.

Trên thực tế, toàn bộ quá trình nhiếp ảnh đòi hỏi sự kiên nhẫn và khả năng có thể bỏ qua (một điều gì đó). Một vài điều tôi đã nhắc nhiều trước đó, đó đến từ quá trình biên tập. Nhưng thứ mà tôi có thể áp dụng mọi lúc là cố gắng thư giãn trong mọi quá trình, thường thì điều này thường có nghĩa là đừng chú ý quá đến những bức ảnh mà bạn cho là tuyệt vời; hãy bỏ qua nó, và tiếp tục tiến về phía trước. Ngoài ra, bằng cách thư giãn, thi thoảng bạn có thể khám phá ra điều gì đó đặc biệt và tuyệt vời trong những bức ảnh mà bạn đã không đánh giá cao từ ban đầu. Bạn có thể nhận ra sự thú vị và tầm quan trọng của nó liên quan đến toàn bộ dự án.

 

Vậy thì khả năng “tận hưởng quá trình làm việc”  của bạn đã tiến bộ qua thời gian chứ? 

Trong những năm qua, tôi đã học được cách không quá căng thẳng về một điều gì đó xảy ra. Gần đây, khi đi chụp ảnh với nhiếp ảnh gia trẻ tuổi này, tôi nhận thấy, đôi khi họ lo lắng về việc có nên chụp bức ảnh này hay không? Liệu chúng có đủ tốt hay không? Liệu khán giả có tượng tưởng được ra những gì chúng ta muốn nói có thể được thể hiện trong bức ảnh đã chụp. Đồng thời, bạn có thể không thành công trong việc truyền tải một thông điệp đến khán giả, vậy thì sau đó hãy nghỉ ngơi. Đó là một hành động để cân bằng.

Tôi hiểu đó là những cảm xúc rất mạnh, nhưng tôi đã cảm nhận chúng ít đi từng ngày. Tôi ngờ rằng, tôi học được điều đó nhờ vào kinh nghiệm thư giãn của mình, nơi kinh nghiệm và sự kiên nhẫn được đền đáp. Tôi nhớ rằng khi mình còn trẻ, tôi đã được nhận những lời khuyên về sự thất bại rất đáng sợ. Ở giai đoạn đó, bạn kiểu như: “Tôi không muốn mình phải kiên nhẫn nữa!”

 

USA. Minnesota. 2007.

Minnesota. USA. 2007. © Alec Soth | Magnum Photos.

“Tôi hoàn toàn đồng ý rằng các nhiếp ảnh gia nên đi đến tận cùng của trái đất để tìm thấy nhân vật của mình – làm bất cứ điều gì họ muốn – nhưng thãy trung thực và chân thành với bản thân về những gì bạn nói về nơi ấy, trong cả trải nghiệm lẫn công việc của mình”

JAPAN. Tokyo. 2015. Park Hyatt Hotel is where Lost in Translation was filmed.

Khung cảnh ban đêm từ  phòng khách sạn nơi Soth ở. Khách sạn Park Hyatt là nơi quay bộ phim Lost in Translation. Tokyo. Nhật   Bản. 2015. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Tương tự, quay trở lại với trận bóng chày. Tôi cũng muốn trao đổi nhiều hơn về việc chơi trên sân nhà và những trận đấu trên sân khách. Trước đây, bạn đã từng nói rằng, đôi khi bạn gặp những khó khăn khi làm việc quá gần nhà. Nhưng cũng sẽ có những khó khăn khác khi làm việc những quốc gia và nền văn hóa – nơi không thuộc về bạn. 

Một điều quan trọng để nói về quá trình làm việc của tôi ở thời điểm hiện tại, là tôi không còn chụp ảnh ở mọi lúc nữa. Tôi đã nhận ra rằng, tôi không thể sống cuộc đời như vậy. Nếu tôi đang dạo bộ với các con của mình, hoặc đang làm bất cứ điều khác, thì tôi không muốn mình phải chạy đua tìm kiếm những thứ mà tôi thấy có thể tạo nên một bức ảnh. Những khó khăn của tôi khi làm việc gần nhà, hầu như liên quan đến cuộc sống gia đình hằng ngày, chúng len lỏi vào quỹ thời gian của tôi và ảnh hưởng đến khả năng tập trung. Nhưng trên thực tế, tôi cần phải tập trung nhiều hơn, bởi vì tôi đang ở một không gian gần như là quá quen thuộc. Bây giờ, khi tôi không phải làm một công việc cụ thể nữa ( chụp ảnh tạp chí, báo chí), tôi hầu như không để ý đến tiềm năng tạo ra những bức ảnh từ những thứ xung quanh mình nữa.

Nhưng khi tôi ra ngoài làm việc, tôi ở trong thái độ làm việc toàn thời gian – tôi dấn thân và dành 100% năng lượng để chuẩn bị cho bất cứ thứ gì. Khi tôi đi chụp ảnh, tôi hoàn toàn có thể tập trung bởi vì không có bất cứ phiền nhiễu gì; tôi không phải cho chó ăn, làm việc vặt hay làm thứ gì khác ngoài chụp ảnh. Với khả năng tập trung đó, cộng với việc tôi không phải nhìn thấy những thứ quen thuộc, tạo ra rất nhiều tiềm năng để có một sản phẩm tốt.

Liên quan tới việc chơi trên sân khách – làm việc ở nước ngoài hoặc bất cứ nơi đâu – tôi nghĩ, mọi nhiếp ảnh gia nên thử nhiều thể loại khác nhau, và sau đó lắng nghe xem mình đang thực sự muốn gì; cái gì đang cộng hưởng trong họ. Trong trường hợp của tôi, tôi rất thích công việc của Lary Sultan. Trong khoảnh khắc tôi chụp những bức ảnh gia đình của tôi ở nhà, tôi đã muốn được giống như anh ấy. Nhưng cuối cùng tôi nhận ra, tất cả những bức ảnh ấy đều giả tạo và ít cảm xúc. Điều tương tự xảy ra, khi tôi cố gắng chụp những bức ảnh giống như Winogrand. Đôi khi điều ấy xảy ra, khi tôi làm việc ở một quốc gia khác, tôi không có sự kết nối với nơi này. Tương tự khi tôi làm một công việc để kiếm tiền như đột nhiên đứng giữa dự án chụp ảnh thời trang, và tôi cảm thấy như bị lừa đảo.

Nhưng cũng có những lần tôi ở xa nhà, hoặc bên ngoài không gian của mình, tôi đã học được rất nhiều bài học từ những lần như thế, những kinh nghiệm sau đó được áp dụng vào thực tiễn. Tôi đoán, tất cả bắt nguồn từ việc thành thật với chính mình. Tôi hoàn toàn đồng ý rằng các nhiếp ảnh gia nên đi đến tận cùng của trái đất để tìm thấy nhân vật của mình – làm bất cứ điều gì họ muốn – nhưng hãy trung thực và chân thành với bản thân về những gì bạn nói về nơi ấy, trong cả trải nghiêm lẫn công việc của mình.

 

18

Sari – một DJ, ca sĩ, vũ công đóng phim Lost in Translation, được quay tại khách sạn Park Hyatt. Tokyo. Japan. 2015. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Tôi đoán có một cuộc đấu tranh liên tục diễn ra bên trong mỗi người – giữa câu hỏi chúng ta muốn trở thành ai, và chúng ta thực sự là ai? Có thể, nó là vấn đề tìm ra một điểm cân bằng. Tất nhiên, trung thực và chân thành với bản thân là điều quan trọng, nhưng đam mê và việc sẵn sàng đón nhận những thử thách và thay đổi mới, cũng quan trọng không kém. Lần đầu tiên, bạn định hướng cho mình đi theo cách đó là khi nào?  Làm thế nào để bạn khám phá sự trung thực và chân thành của mình đồng thời tiếp tục phấn đấu để cải thiện công việc và phát triển bản thân? 

Tất cả chúng ta điều có tiếng nói xuất phát từ bên trong. Tôi nhớ khi tôi bắt đầu, đó là những ngày đâu tiên học Photoshop và tôi thì tạo ra nhiều thay đổi cho những bức ảnh. Tôi đã tận hưởng quá trình làm việc đó. Nhưng điều này đã xảy ra – khi tôi nhìn vào những bức ảnh, tôi có cảm giác buồn nôn. Điều đó sai với tôi.

Thậm chí tháng trước, tôi đã từ bỏ một dự án mà tôi đã làm trong hơn nửa năm. Tôi đang nhìn vào những bức ảnh, chúng không làm tôi mệt mỏi hay cảm thấy bất cứ điều gì. Nhưng khi tôi thực sự lắng nghe trái tim mình muốn gì, tôi đã thấy mình không đầu tư hết mình vào công việc đó. Ở trong sâu thẳm, tôi biết mình đang giả vờ làm nó.

Tôi đoán, nó giống như việc bạn chủ động đi tìm người yêu cho mình. Khi tham gia buổi hẹn hò đầu tiên, bạn phải nghĩ rằng “Mình có thực sự kết nối được với người này hay không? Họ thu hút bạn ở điều gi? Mình có thực sự yêu mên họ không?” Ở một hời điểm nào đó, bạn phải để sự phấn khích ban đầu lắng xuống và lắng nghe tiếng nói của trái tim. Tất nhiên, bạn cũng phải tranh luận với những ý kiến của người khác, kiểu như “ồ, bạn nên kết hôn với người này; họ thật tuyệt vời”, và bạn cũng có suy nghĩ riêng của bạn thân: “ồ, tôi thật sự không nghĩ vậy!”. Điều mà tất cả chúng ta đều phải làm trong những phần khác nhau của cuộc sống: cố gắng xoa dịu mọi thứ. Đó là một trong những lí do khiến tôi cố gắng lờ khi những ý kiến của người khác. Vì vậy, tôi chân thành với bản thân hơn về những gì mà mình đang thực sự cảm thấy.

 

USA. Dearborn, Michigan. 2008. Michael and Dominique.

“Tôi đã sử dụng bức ảnh này trong dự án “Last Days of W”. Michael và Dominique. Dearborn, Michigan. USA. 2007. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Tôi muốn trao đổi sâu hơn về khó khăn mà các nhiếp ảnh gia thường hay gặp phải, nhưng lại ít có người nhắc đến: đó là việc bỏ ngang một dự án. Thật sự là rất khó để đưa ra quyết định đó. Gần đây, khi bạn trải qua điều này, làm thế nào để bạn vượt qua được khó khăn khi mất đi cảm xúc và sự sáng tạo? 

Điều đó thật sự rất khó. Nhưng không giống như những loại hình nghệ thuật khác, có một điều mà nhiếp ảnh gia đã dành cho nó – thực tế khi tôi bỏ ngang một dự án – nó không phải hoàn toàn bị phá hủy. Ít nhất, những bức ảnh vẫn là chính nó. Chúng có thể nằm trong kho lưu trữ và sẽ có sức sống trên một con đường nào khác. Mặc dù, dự án không thành hiện thực, tôi biết rằng tôi vẫn có những bức ảnh đơn tốt từ dự án đó. Điều ấy an ủi thôi theo một cách nào khác. Nó giúp tôi tốt hơn về mặt tình cảm. Điều cốt yếu phải hiểu, là, tất cả mọi thứ đều dẫn tôi đến một điều gì đó, và chúng là một phần của quá trình làm việc.

Tôi gần như bắt đầu các dự án của mình với một sự nghiêm túc thật sự – tôi cam kết làm chúng với quy mô trong vòng nhiều năm với tất cả sự tập trung của mình. Giống như khi đi học đại học, bạn phải làm luận án, cả cuộc đời của bạn dường như gắn liền với nó. Tôi thực sự nghiêm túc khi làm mọi dự án. Có lẽ, điều này đã không thay đổi với tôi qua nhiều năm – toàn bộ sự kiên định đều được gói gọn trong mỗi dự án mà tôi bắt đầu. Vì vậy, việc bỏ ngang một dự án nào đó thực sự khó khăn và vô cùng đau đớn. Nhưng qua thời gian, tôi nhận ra rằng đây là một phần tất yếu trong mỗi dự án đang diễn ra.

20

©Alec Soth | Magnum Photos.

 

Nhân tiện đây, tôi muốn nhắc tới dự án cá nhân của bạn “Looking For Love 1996”. Theo như tôi được biết, tất cả những bức ảnh trong dự án đều được chụp trong năm 1996, ở thời điểm khi bạn mới bắt đầu theo đuổi sự nghiệp nhiếp ảnh của mình. Nhưng đến hơn 15 năm sau đó, dự án mới được công bố thông qua cuốn sách được xuất bản năm 2012.

Giống như nhiều nhiếp ảnh gia khác, khi mới bắt đầu sự nghiệp, tôi đã thử rất nhiều cách làm việc khác nhau. Một trong những số đó là sử dụng phim trắng đen và đèn flash khi chụp ảnh ở quán bar. “At the Bar” là triển lãm đầu tiên của tôi vào thời điểm đó. Tôi đã chụp ảnh trong những quán Bar địa phương – thậm chí, tôi còn cố gắng làm cho phòng trưng bày của mình trông giống như một quán bar. Hiện tại, nghe như điều ấy có vẻ vô lí nhưng thực sự là chúng đã diễn ra như vậy. Dù sao, khi triển lãm kết thúc, tôi đã nghĩ: “đó là một trải nghiệm tốt – nhưng thực sự, đó không phải là tôi – tôi không phải là người sẽ dành toàn bộ phần còn lại của cuộc đời chỉ để chụp ảnh trắng đen với đèn flash trong những quán bar”. Và thế là, tôi làm điều khác.

Nhiều năm sau đó, có người đã hỏi tôi về những bức ảnh này. Tôi bắt đầu xem qua kho lưu trữ của mình và nhận ra rằng bên cạnh những bức ảnh đó, tôi còn chụp nhiều bức ảnh khác, trong cùng một thời điểm, nhưng lại không liên quan gì đến quán bar và đèn flash. Chúng cho thấy một cái nhìn bao quát và quan điểm của tôi. Ngẫm lại, bằng cách nhìn lại tất cả những bức ảnh đó với đôi mắt tươi mới, cũng như với sự tinh tế trong việc biên tập mà tôi đã tích lũy được trong nhiều năm, tôi có thể nhìn thấy những khả năng mới của mình – tác phẩm không bị giới hạn trong mục tiêu ban đầu “At the Bar”.

 

USA. Minneapolis. 1995. Pappy's.

Pappy’s. Minneapolis. USA. 1995. © Alec Soth | Magnum Photos

USA. Minneapolis. 1995. Cherry. Nye's Polonaise Room.

Cherry. Nye’s Polonaise Room. USA. Minneapolis. USA. 1995. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Vì vậy, qua thời gian, một số lỗi lầm và thất bại có thể dẫn đến những điều tươi mới hơn?

Chắc chắn rồi. Những bức ảnh ấy có một năng lượng nhất định, đặc biệt qua những sai lầm ngớ ngẩn, điều mà bây giờ tôi khó có thể đạt được. Bởi vì chúng được tạo ra theo thời gian của cuộc đời. Các nhiếp ảnh gia trẻ tuổi có thể có được điều này. Bạn phải trải qua khó khăn, lỗi lầm, những dự án thất bại. Bạn phải đối mặt với đau khổ và thất bại, thậm chí khi bạn phải tự nói với mình “phải kiên nhẫn!”, đại loại như thế. Nhưng chắc chắn sẽ có một nguồn năng lượng tươi mới khác được tạo ra từ tất cả những điều này.

Tất cả những gì bạn phải làm và nhìn thấy, tất cả những lỗi lầm mà bạn mắc phải, chúng đều có sức sống mãnh liệt. Về cuốn sách “Looking for Love 1996”, lúc đó, tôi không có cách nào có thể hiểu được. Nhưng gần 20 năm sau, tôi lại hiểu được nó – xem tất cả có ý nghĩa như thế nào so với phần còn lại của công việc. Và theo một cách nào đó, ngay cả khi đối mặt với lỗi lẫm, thậm chí, nhận thức được sự thất bại mà tôi có thể gặp phải ngày hôm nay nhưng đó vẫn là điều thúc dục tôi nhảy ra khỏi xe và làm việc. Đó là điều làm tôi thấy thú vị và cho tôi sự hi vọng.

 

USA. Salt Lake City, UT. 2018. Cammy's view.

Cammy’s View. Thành phố Salt Lake, UT, USA. 2018. © Alec Soth | Magnum Photos.

 

Bài viết do Saigon Life dịch từ bài phỏng vấn Alec Soth bởi Aaron Schuman, đăng trên Magnum Photos.