by @

19/11/2019

Phần 2: As it Maybe: quá trình thực hiện dự án. Chia sẻshare post saigon life photo

Thân mời các bạn xem  phần 2 của chuỗi bài viết tìm hiểu về công việc của Bieke Depoorter (nữ nhiếp ảnh gia trẻ tuổi, là một trong những thành viên của hãng ảnh Magnum) thông qua những dự án, những cuộc trò chuyện được đăng tải tại các website quốc tế.

Các bạn có thể xem lại phần 1, tại đây: 

Bài viết do Saigon Life chuyển ngữ từ bài phỏng vấn Bieke Depoorter, đăng tại Magnum Photos.

Tất cả các hình ảnh sử dụng trong bài viết thuộc bản quyền của Bieke Depoorter.

 

Kể từ năm 2011, trong suốt những thời điểm chính của cuộc nổi loạn, Bieke Depoorter đã di chuyển tới Ai Cập thường xuyên, với nỗ lực tìm thấy niềm tin trong thời gian hỗn loạn và nghi ngờ, nơi mà cuộc sống riêng tư thường được che chắn. Cô ấy hỏi những người mà cô tình cơ gặp, rằng cô có thể ngủ lại một đêm ở nhà họ hay không. Phụ nữ, những người chồng và con cái của họ chia sẻ cuộc sống hằng ngày, thức ăn và cả chỗ ngủ với cô ấy. Sự tương tác cá nhân này là điểm cốt lõi trong quá trình làm việc của Depoorter. Năm 2017, cô ấy quay lại đất nước này với cuốn sách và mời mọi người đóng góp ý kiến của mình bằng cách ghi những lời bình thẳng thắn lên trên những bức ảnh. Những quan điểm trái ngược về đất nước, tôn giáo, xã hội và nhiếp ảnh nảy sinh giữa những người không bao giờ đi trên những con đường này. As it may be là mô tả của Depoorter về quá trình chuyển đổi dân số với sự liêm chính, cam kế và tôn trọng.

Sau đây là một đoạn trích nguyên bản từ cuốn sách của nhà văn Ruth Vandewalle:

 

“Một cậu bé đang trốn đằng sau cánh cửa màu vàng, nơi mà một vài mùa hè trước đó, cậu đã thử viết những lá thư đầu tiên của mình. Trên băng ghế, bà của cậu đang ngủ gật. Với bàn tay già bà cồ gắng làm mờ bớt đi ánh sáng. Trong phòng, thời gian như ngừng trôi – chỉ có tấm áp phích của một vị tổng thống trên tường  tiết lộ năm nay có thể là gì. Khoảng khắc thân mật này là vô tận, như thể không có gì thay đổi trong các bức tường của ngôi nhà này. Dường như tồn tại trong một chân không, một thiên đường tự do, nơi mà thời gian, không gian và những thứ bên ngoài thế giới không thể ảnh hưởng.

Khoảng chân không mong manh bị phá vỡ khi ti vi chuyển từ loạt phim Bollywood sang chương trình tin tức.

Quảng trường đang được sơ tán. Hai người lính trẻ đang kéo lê cơ thể của người phụ nữ trẻ tuổi trên mặt đất. Áo Abaya dài màu đen của cô buông lỏng, để lộ ra cái bụng. Cô ấy đang mặc quần jean xanh và áo ngực màu xanh. Cô ấy dường như bất tỉnh. Một người lính thứ ba dẫm lên cô, đế giày quân đội của anh ta đạp vào thân cô. Máy ảnh không thể ghi lại âm thanh xương ức của cô ấy bị nứt”

Máy ảnh không thể ghi lại âm thanh xương ức của cô ấy bị nứt”

 

Tháng 12 năm 2011, khi Bieke Depoorter lần đầu tiên đến Ai Cập, trong nhiệm vụ của dự án ảnh Cairopolis của Bỉ. Quảng trường Tahrir đang trong thời điểm nóng lên một lần nữa. Cuộc cách mạng bắt đầu vào ngày 25 tháng 1 đang diễn ra. Tổng thống Hosni Mubarak bị lật đổ bởi chính đồng bào mình sau 3 thập kỉ chính quyền cai trị. Từng là tâm điểm của cuộc nổi dậy, quảng trường vẫn còn chỗ cắm trại cho những người làm cách mạng và những người Ai Cập muốn mang lại sự thay đổi cho đất nước của mình.

Bieke thích khám phá những nơi yên tĩnh hơn, cách xa quảng trường Tahrir và những cuộc nổi dậy. Lang thang trên khắp đất nước, cô ấy hướng sự tìm hiểu của mình về phía chưa được nhìn thấy của cuộc cách mạng. Mọi người rất thân thiện, nhưng Bieke cảm nhận được khu vực riêng tư được bảo vệ như thế nào, ngoài giới hạn; khó khăn như thế nào để có được lòng tin, có được sự cho phép đi vào phía bên trong. Nhưng Bieke thì bị hấp dẫn bởi những khó khăn này. Nhiệm vụ của cô thiết lập mối quan hệ tin tưởng lẫn nhau mang cô tới con đường thực hiện trên một hành trình dài.

Trong 6 năm sau đó, Ai Cập bị cô lập trong tình trạng hỗn loạn chính trị. Tuy nhiên, trong một đất nước có hơn 90 triệu người dân sinh sống, cuộc sống vẫn diễn ra giữa những thái cực. Hiện thực là vạn hoa: sự chia cắt, thường đối lập với thực tại đang cùng tồn tại. Các cuộc nổi dậy chính trị là hữu hình, và liên lục được phát sóng trong các báo cáo và phân tích tin tức. Những thay đổi trong cuộc sống hằng ngày, trong suy nghĩ và giấc mơ của mọi người, thì tinh tế hơn và thường khó nắm bắt. Khi Bieke di chuyển trong một microbus đông đúc, những thay đổi lớn sẽ mờ dần vào hậu cảnh. Cô ấy đưa chúng tôi đi thăm phòng khách hằng ngày. Hình ảnh của Bieke như một liều thuốc độc cho những hình ảnh thống nhất được lặp đi lặp lại trên các phương tiện truyền thông, vốn thích che đậy những xung đột, các chủ đề khác thường hoặc lạ hơn. Tuy nhiên, những bức ảnh của cô truyền cảm hứng cho sự công nhận, cho thấy chúng ta giống nhau hơn những gì chúng ta nghi ngờ”

 

“Họ thích những bức ảnh được chụp trong studio hơn là trong nhà của họ. Đó là nơi những đôi mắt thì màu xanh, lâu đài và hoàng hôn thì được dán vào, trái tim màu đỏ thì được Photoshop trên đầu: “Bên nhau mãi mãi”.

Bieke không chụp bất cứ bức ảnh nào cho tới khi cô ấy có được một sự gần gũi nhất định. Mỗi một bức ảnh là kết quả của một cuộc gặp gỡ. Những cảnh cô chụp được diễn ra trong các hốc ẩn của một ngôi nhà. Cô bắt được những khoảnh khắc khó tin của sự tin tưởng và sự im lặng an toàn-những điều đôi khi xuất hiện vào cuối ngày. Đó là một sự tĩnh lặng mà chính bản thân cô cũng tham gia vào.

Không có sự giao tiếp nhiều, buổi tối trở thành ban đêm. Họ trao đổi với nhau bằng ngôn ngữ ngoại hình và cử chỉ chung. Có nấu ăn và chơiđùa, người hàng xóm ghé qua mượn vài quả trứng. Những mảnh vụn được rũ ra khỏi tấm thảm, những chiếc khăn xếp chồng lên nhau được tách và trải ra. Bàn ăn trở thành giường ngủ, hai mẹ con rúc vào nhau trong đêm đông lạnh giá. Bieke ngủ thiếp đi bên cạnh một bà ngoại đang ngáy, bên cạnh một cô gái với nhiều ước mơ. Cô thức dậy với một đứa trẻ dưới mỗi cánh tay – má hồng và mái tóc rối bù. Chim bồ câu bay vào phòng qua ô cửa sổ đang mở.

“Mọi người rất thân thiện, nhưng Bieke cảm nhận được khu vực riêng tư đang được bảo vệ như thế nào”

 

Khi Bieke tiếp tục cố gắng kết nối với vai trò như một nhiếp ảnh gia, cô dần nhận thức rõ hơn về sự có mặt của mình như một người ngoài cuộc, cả về nền văn hóa. Những cuộc đối thoại và tương tác rất quan trọng nhưng Bieke vẫn là một vị khách đến từ phương Tây, một người phụ nữ, một nhiếp ảnh gia.

Cô quyết định quay trở lại Ai Cập với bản thảo đầu tiên của cuốn sách. Những bức ảnh của cô giờ trở thành nơi gặp gỡ. Những cuộc trò chuyện nảy sinh bằng chữ viết giữa những người không bao giờ biết đến nhau”.

 

 

“Những người có thể không mời Bieke vào nhà riêng của họ cũng có cơ hội nói ra tiếng nói của mình trong cuốn sách. Khoảng 50 người qua đường mà Bieke gặp ở các vùng khác nhau của đất nước thêm một cái nhìn vào cuốn sách. Họ thành công trong việc xuyên qua khoảng trống, nơi mà hình ảnh dường như ở đó. Sự phức tạp của xã hội này được thể hiện bằng các lỗi chính tả, bởi các câu trả lời được viết nguệch ngoạc trên các bức tranh đóng khung trên tường và bộ đồ ngủ. Thế giời bên ngoài xuất hiện trong các cuộc thảo luận được diễn ra ở đây, về sự khá biệt về giai cấp, giáo dục, quyền riêng tư và tôn giáo. Khi chủ đề là chính trị, mọi người tỏ ra cẩn thận. Ngay cả những nét chữ của cây bút nặc danh cũng có thể gây ảnh hưởng. 03/2017 và tự kiểm duyệt có thể an toàn hơn là mạo hiểm tự do ngôn luận. Những hình ảnh mà mọi người không đồng ý, dần dần trở nên ít được nhìn thấy hơn với mỗi bình luận nguệch ngoạc.

Bức ảnh bị ghi đè như thể một bộ phim câm  đột nhiên được thêm vào phụ đề. Các quan điểm thay đổi là điều thách thức người xem. Hơn bao giờ hết, hình ảnh trở thành một sự giải thích có thể có của thực tế, như nó có thể. Nó không còn có thể được coi là một sự thật cố định duy nhất.

Màu xanh trên những bức tường vẫn còn tươi, nhưng cái nền màu sắc đã bị bào mòn bởi những câu chuyện sâu sắc về cuộc sống phía bên trong. Trong căn phòng nhỏ, bốn đứa trẻ nhỏ nhất, mỗi người cố gắng tạo ra không gian riêng. Buổi tối tràn ngập bút chì màu, bài tập toán về nhà và nước mắt của những đứa trẻ. Giữa hai bộ phim hoạt hình, tin tức thông báo một thông điệp từ thế giới bên ngoài: Hosni Mubarak đã được tha bổng”

 

 

“Hàng chục ngàn thành viên từ phe đối lập đang ngồi tù. Không ai phản đối. Người cha cũng không làm vậy, ngay cả khi đó là điều ông ấy muốn. Trên chiếc ghế dài, người mẹ đang nhìn vào những bức tranh trong cuốn sách cùng với Bieke. Bà ấy viết lên khoảng trắng ở phía trên chỗ cô gái đang ở trên giường:

“Bạn đã trải qua qua một giờ, hoặc hai giờ, có thể là một đêm để chụp ảnh. Nhưng đó chỉ là một bức ảnh thôi. Bạn chưa trải nghiệm về những gì xuất hiện trong bức ảnh này”.

Cho dù Bieke có thân thiết đến đâu, cuộc sống của họ không phải là của cô. Với những những hình ảnh của mình, cô thành công trong việc làm cho thời gian tạm dừng trong giây lát, như thế không có gì được thay đổi trên những bức tường của ngôi nhà.

“Các cuộc xung đột chính trị là hữu hình”.

– Ruth Vandewalle

 

 

 

Theo Magnum Photos.